Giá năng lượng đang tăng trở lại trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, nhưng thị trường chưa ghi nhận dấu hiệu hoảng loạn diện rộng. Thay vì rủi ro suy thoái tức thì, các dữ liệu vĩ mô cho thấy một xu hướng đáng chú ý hơn đang hình thành: áp lực lạm phát quay trở lại. Diễn biến này đang đặt ra những câu hỏi lớn về chu kỳ kinh tế tiếp theo và hướng đi của chính sách tiền tệ toàn cầu.
Cú sốc năng lượng hiện tại: chưa đạt ngưỡng gây suy thoái
Đà tăng của giá năng lượng trong thời gian gần đây, chủ yếu xuất phát từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đang tạo ra những biến động đáng kể trên thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, theo nhiều phân tích, cú sốc hiện tại vẫn chưa đủ lớn để đẩy nền kinh tế thế giới vào suy thoái sâu.
So với giai đoạn khủng hoảng trước đây, đặc biệt là cú sốc dầu mỏ những năm 1970, mức tăng giá hiện tại vẫn ở mức tương đối kiểm soát. Giá dầu dù đã tăng lên quanh vùng 100 USD/thùng nhưng vẫn chưa đạt ngưỡng có thể gây ra tác động tiêu cực diện rộng đến tăng trưởng toàn cầu. Các nghiên cứu cho thấy chỉ khi giá dầu duy trì quanh mức 140 USD/thùng trong một khoảng thời gian đủ dài, nguy cơ suy thoái mới trở nên rõ ràng hơn.
Ngoài ra, nền kinh tế toàn cầu bước vào giai đoạn biến động lần này với nền tảng vững hơn so với các chu kỳ trước. Thu nhập thực tế tại các nền kinh tế phát triển vẫn duy trì đà tăng, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp ghi nhận mức cải thiện đáng kể trong năm gần đây. Điều này giúp hấp thụ một phần tác động từ chi phí năng lượng gia tăng, khiến thị trường chưa xuất hiện trạng thái hoảng loạn.
Áp lực lạm phát quay trở lại khi giá dầu duy trì ở mức cao
Dù rủi ro suy thoái chưa rõ ràng, các dữ liệu vĩ mô lại cho thấy một xu hướng đáng chú ý hơn: áp lực lạm phát đang quay trở lại nhanh chóng. Giá năng lượng tăng không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí nhiên liệu mà còn lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Theo các mô hình ước tính, mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng và duy trì ổn định, lạm phát có thể tăng khoảng 0,3 – 0,4 điểm phần trăm. Trong kịch bản giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng, lạm phát tại các nền kinh tế phát triển có thể vượt ngưỡng 4%. Nếu giá dầu tiếp tục leo lên vùng 140 USD/thùng, mức lạm phát 5 – 6% hoàn toàn có thể xảy ra.
Điểm đáng chú ý là tốc độ tăng giá có thể đóng vai trò quan trọng hơn so với chính mức giá. Trong các chu kỳ trước, sự gia tăng đột ngột của giá năng lượng thường tạo ra cú sốc lớn đối với nền kinh tế. Trong khi đó, nếu giá tăng theo xu hướng kéo dài, áp lực lạm phát có xu hướng tích tụ và lan rộng, tạo ra các hiệu ứng thứ cấp lên tiền lương và chi phí sản xuất.
Các chỉ báo theo thời gian thực cũng đang phát đi tín hiệu tương tự. Một số công cụ đo lường lạm phát toàn cầu cho thấy tốc độ tăng giá có thể tiếp tục gia tăng trong những tháng tới, phản ánh tác động ngày càng rõ nét từ chi phí năng lượng.
Thách thức chính sách và kịch bản thị trường trong thời gian tới
Sự trở lại của lạm phát đặt ra thách thức đáng kể đối với các ngân hàng trung ương. Khác với giai đoạn trước, dư địa để thắt chặt chính sách tiền tệ hiện nay bị hạn chế hơn do nền kinh tế vẫn đang trong quá trình phục hồi và đối mặt với nhiều bất ổn.
Một rủi ro đáng chú ý là khả năng xuất hiện “lạm phát chi phí đẩy” kéo dài, trong đó doanh nghiệp chuyển phần lớn chi phí gia tăng sang người tiêu dùng. Điều này có thể khiến lạm phát duy trì ở mức cao hơn kỳ vọng, ngay cả khi nhu cầu không tăng mạnh.
Trong bối cảnh đó, các chính phủ có thể buộc phải triển khai các biện pháp hỗ trợ để giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt, tương tự giai đoạn 2022 – 2023. Tuy nhiên, những chính sách này cũng đi kèm rủi ro về tài khóa và hiệu quả phân bổ nguồn lực, đặc biệt khi xu hướng chi tiêu công gia tăng trong môi trường chính trị nhiều biến động.
Về mặt thị trường, các kịch bản trong ngắn và trung hạn sẽ phụ thuộc vào diễn biến của giá năng lượng và tốc độ lan tỏa của lạm phát. Nếu giá dầu duy trì dưới ngưỡng gây sốc, tăng trưởng toàn cầu có thể tiếp tục ổn định. Ngược lại, nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang nhanh, áp lực lạm phát có thể trở thành yếu tố chi phối chính, ảnh hưởng đến kỳ vọng chính sách và xu hướng của các tài sản tài chính trên diện rộng.
Hãy đón xem các bài viết Chiến Lược tiếp theo tại Sàn Uy Tín nhé!
